شرایط تنظیم دادخواست اعسار


در این مقاله قصد داریم تا درباره شرایط تنظیم دادخواست اعسار اطلاعات جامع و کاملی را به شما عزیزان ارائه دهیم.

ابتدا به تعریف اعسار پرداخته و خواهیم گفت که معسر به چه کسی گفته می شود.

سپس بررسی خواهیم کرد که چه افرادی می توانند دادخواست اعسار دهند.


اعسار چیست ؟


اعسار در لغت به معنی رنج و نداشتن است. اما در معنای حقوقی زمانی به کار می رود که فرد تمکن مالی ندارد و قادر به پرداخت بدهی هایش نیست.

در چنین موقعیتی یا فرد به میزان لازم مال و سرمایه ندارد و یا مال و سرمایه فرد در شرایطی هستند که امکان دسترسی به آن ها به صورت موقت وجود ندارد.


معسر کیست؟


معسر به کسی گفته می شود که توان پرداخت هزینه دادرسی و دیون خود را ندارد.

( یا مال و سرمایه ای دارد اما به طور موقت به آن ها دسترسی ندارد).

می توان گفت اعسار از دو جنبه قابل بررسی است:

– اعسار در پرداخت هزینه دادرسی

اعسار در پرداخت دیون


چه افرادی می توانند دادخواست اعسار دهند؟


پیش از اینکه به بیان شرایط تنظیم دادخواست اعسار بپردازیم ، باید بدانیم که چه افرادی می توانند دادخواست اعسار دهند؟

بنا به قانون هر فردی نمی تواند دادخواست اعسار بدهد.

اگر فردی بدهکار باشد، اقامه دعوی از طرف مدعی و طلبکار علیه او شده باشد و ادعای طلبکار در مورد اعسار تایید شود و

حکم به نفع فرد ( طلبکار) صادر شده باشد و رای قطعی بر محکومیت بدهکار داده شده و اجرائیه آن از طرف دادگاه صادر شود،

آنگاه فرد بدهکار میتواند مدعی اعسار شده و سعی در اثبات آن بکند.

شرایط تنظیم دادخواست اعسار


شرایط تنظیم دادخواست اعسار در پرداخت هزینه دادرسی چیست؟


طرح دعوی در دادگستری با پرداخت هزینه هایی از جمله هزینه تمبر، دستمزد کارشناس، تحقیقات محلی و … همراه است.

هزینه دادگستری برای جلوگیری از ازدحام بیش از حد و همچنین پیشگیری از طرح دعاوی بی مورد و واهی از افراد گرفته می شود.

اما دریافت این هزینه ها به این معنا نیست که اگر فردی توان پرداخت هزینه های دادرسی را نداشته باشد،

باید از حق و حقوق خود بگذرد و این هزینه ها سد و مانعی برای احقاق حقوق افراد نیست.

اگر فردی خود را صاحب حق می داند اما تمکن مالی برای پرداخت هزینه های دادرسی را ندارد می تواند با استفاده از قانون اعسار طرح دعوی کرده و به حق خود برسد.


شرایط تنظیم دادخواست اعسار در پرداخت دیون چیست؟


اعسار در محکومیت های مالی و جزایی ( اعسار در پرداخت دیون) به این معناست که بر اساس حکم دادگاه حقوقی یا کیفری،

شخص به پرداخت وجه یا مال به دیگری محکوم می شود، اما فرد محکوم شده توانایی پرداخت این وجه را ندارد.

در چنین شرایطی، به این دعوی خارج از نوبت رسیدگی می شود و همچین مرجع رسیدگی به این دعوی همان دادگاهی است که به دعوی اصلی رسیدگی می کند.


مزایای ثابت شدن اعسار چیست؟


اگر ادعای اعسار کسی ثابت شود، این فرد از پرداخت تمام یا قسمتی از هزینه دادرسی معاف می شود.

و همچنین می تواند از وکیل به صورت رایگان برای احقاق حق خود استفاده کند.

لازم به ذکر است اگر در دعوی حکم به نفع معسر صادر شود، شخص می بایست هزینه دادرسی را پرداخت نماید.

شرایط تنطیم دادخواست اعسار از پرداخت مهریه


زمانی‌ که زوجه مستقل از موضوع طلاق، با ارائه دادخواست مطالبه مهریه ، مهریه خود را از همسر خود طلب می کند.

و حکم الزام زوج به پرداخت مهریه زوجه صادر میشود و نیز زمانی که زوج قصد طلاق زوجه را دارد باید مهریه را به طور کامل پرداخت کند.

گاهی زوج مهریه زن را به طور نقدی می پردازد اما مواردی پیش می آید که وی قصد طلاق همسرش را دارد ولی توانایی پرداخت مهریه به صورت نقدی را ندارد.

در این صورت مرد میتواند دادخواست اعسار بدهد و تقسیط پرداخت مهریه را تقاضا نماید. برای این کار باید به یکی از دفاتر خدمات قضایی برای تقدیم دادخواست اعسار مراجعه نماید.

مدارک لازم برای دادخواست اعسار از مهریه

– رای محکومیت به مهریه،

– استشهادیه( شهادت کتبی دو نفر که آشنا به وضع زندگی او هستند و از اعسارش مطلعند)،

– صورت کلیه اموال منقول و غیرمنقول،

– میزان وجوه نقدی در کلیه حسابهای بانکی

– فهرست کلیه نقل و انتقالات اموال در یک سال گذشته

بنابراین اگر اعسار او پذیرفته شود دادگاه میتواند مهریه را تقسیط کند تا مرد بتواند مهریه را به صورت ماهانه پرداخت کند.

دقت کنید که وضعیت مالی امری حدوثی است لذا احوال مالی افراد هر روز تغییر میکند.

ممکن است هر روز اوضاع مالی آنها بهبود یابد یا بدتر شود. اینها مقدمه ای برای تقدیم دادخواست تعدیل است.

در حالت اول ممکن است فرد اوضاع مالی‌اش بهبود یابد، به نحوی که از اعسار خارج شود.(مثلا صاحب ارثی شود یا حقوق کارمندی اش اضافه شود)

به این‌ترتیب زوجه اش همواره می تواند تغییر شرایط پرداخت را از دادگاه بخواهد.

در حالت دوم ممکن است زوج دچار نقصان یا بیماری شود و تا مدتی قادر به کارکردن نباشد.

به این ترتیب وی(معسر) میتواند تغییر شرایط پرداخت را از دادگاه بخواهد(به درخواست زوجه و زوج در حالت اول و دوم دادخواست تعدیل میگویند).

و در آخر باید اشاره کرد که اگر زوج اموالی غیر از مستثنیات دین داشته باشد و زوجه بتواند آنها را شناسایی و معرفی نماید، این اموال توقیف شده و ادعای اعسار فرد بی فایده می شود.

اعسار در انواع دعاوی خانوادگی ممکن است مطرح شود. در نوشته قبلی راجع به اعسار از پرداخت مهریه مطالبی را بیان نمودیم.


شرایط تنظیم دادخواست اعسار از پرداخت نفقه زوجه


به منظور آگاهی از شرایط تنظیم دادخواست اعسار از پرداخت نفقه ، باید بدانیم که چه افرادی می توانند برای نفقه دادخواست اعسار دهند؟

نفقه عبارت است از تامین هزینه زندگی و وسایل لازم از جمله خانه، اثاثیه منزل، لباس، دارو و… که به محض انعقاد عقد دائم برعهده زوج می باشد.

البته زوجه در صورت تمکین مستحق دریافت نفقه می باشد.

زوجه مستحق مطالبه نفقه معوقه (که از هنگام عقد مستحق آن شده و شوهر به او پرداخت نکرده) و آینده خود است.

(با توجه به اطلاق ماده ۱۱۱۱ قانون مدنی لفظ نفقه هم به نفقه گذشته و هم به نفقه آینده اشاره دارد).

زنی که شوهرش از پرداخت نفقه به وی خودداری می کند، برای احقاق حق و مطالبه نفقه اش میتواند به دو صورت اقدام کند.

  • طرح شکایت کیفری
  • تقدیم دادخواست حقوقی.

نتیجه شکایت کیفری آن‌ است که در صورت اثبات ادعای زن مبنی بر استنکاف شوهرش وی محکوم به حبس تعزیری درجه شش می شود.

(در دادگاه کیفری حکم به پرداخت نفقه داده نمی شود).

اگر زنی بخواهد نفقه ایام گذشته خود را طلب کند فقط با ارائه دادخواست مطالبه نفقه معوقه میتوان آن را دریافت کند. (نتیجه طرح دعوی حقوقی محکومیت به پرداخت نفقه است).

چنانچه میزان نفقه معوقه زن کمتر از بیست میلیون تومان باشد، دادخواست مطالبه نفقه در شورای حل اختلاف طرح و مورد رسیدگی قرار می‌گیرد.

درصورت ناتوانی زوج به پرداخت نفقه و وجود نداشتن مالی که از راه توقیف آن نفقه تامین شود و

همچنین عدم امکان اجبار وی به پرداخت، زوجه مطابق ماده ۱۱۲۹ قانون مدنی میتواند دادخواست طلاق تنظیم نماید.

درحالتی‌که زوج دادخواستی به خواسته اعسار از پرداخت نفقه دهد ، در صورت صدور حکم اعسار، دادگاه دین او را تقسیط می کند.

و در این حالت زوجه نمیتواند به علت عدم پرداخت یکجای نفقه، حبس زوج تا زمان تادیه دین را بخواهد.


شرایط تنظیم دادخواست اعسار از پرداخت اجرت المثل ایام زوجیت


مطابق تبصره ماده ۳۳۶ قانون مدنی چنانچه زن کارهایی را که شرعا برعهده وی نبوده و عرفا برای آن کار اجرت المثل باشد،

به دستور زوج و با قصد عدم تبرع انجام داده باشد و برای دادگاه ثابت شود، داگاه اجرت المثل را محاسبه و به پرداخت آن حکم می نماید.

اگر زوج ملزم به پرداخت اجرت المثل به همسر خویش گردد و آن را پرداخت ننماید در این مورد زن میتواند همانند مطالبه مهریه، اجرت المثل ایام زوجیت را مطالبه کند.

در صورتی که مرد به علت عدم پرداخت، حبس شود تا زمانی که این دین را پرداخت نکند در حبس باقی میماند.

مگر آنکه همچون دیگر محکومیت های مالی دادخواست اعسار و تقسیط بدهد .

دادخواست اعسار و تقسیط اجرت المثل همان روندی را طی می کند که دادخواست مربوط به اعسار از پرداخت مهریه طی می کند.

پس شرایط تنظیم دادخواست اعسار از پرداخت اجرت المثل مشابه شرایط اعسار مهریه است.

در این حالت نیز زن میتواند با معرفی اموال مرد خارج از مستثنیات دین، موجب توقیف آنها شده و طلب خود را برداشت نماید.